يكي از انواع ميكروسكوپ الكتروني Scanning Electron Microscope  يا ميكروسكوپ الكتروني اسكنينگ مي باشد كه تصاوير سه بعدي ايجاد مي كند. در ميكروسكوپ الكتروني، تصوير با كمك آناليز الكترونهاي خروجي و اشعه x ايجاد مي گردد. اين ميكروسكوپ ما را در شناسايي، فهم و درك مسايل جديدي از حيات، صنعت ، علوم پايه و باليني ياري مي نمايد.

 گونه هايي از پشه خاكي هاي فلبوتومينه عمدتاً ناقلين انگل ليشمانيا مي باشند و علاوه بر آن قادر به انتقال بيماريهاي ويروسي به انسان هستند لذا به منظور كنترل بيماري، شناسايي دقيق ناقل حائز اهميت است. مطالعات وسيعي با استفاده از ميكروسكوپ الكتروني اسكنينگ جهت بررسي مرفولوژي مراحل مختلف زندگي پشه خاكي ها انجام شده است.

با بررسي ساختار خارجي پوسته تخم مشخص شده است كه پوسته تخم داراي برجستگي هايي مي باشد ، شكل اين برجستگي ها و نقوش ايجاد شده توسط آنها در گونه هاي مختلف متفاوت است واز اين ويژگي مي توان براي تشخيص گونه استفاده نمود. مطالعه اي كه با ميكروسكوپ الكتروني اسكنينگ بر روي پوسته تخم گونه هاي مختلف لوتزوميا انجام شده است تفاوت در نقوش و برجستگي هاي سطح تخم گونه هاي مختلف را به عنوان ماركرهاي تاكسونوميك قابل اعتماد معرفي مي نمايد. نقوش سطح تخم گونه هاي مختلف لوتزوميا در 8 دسته طبقه بندي مي شوند كه عبارتند از شيارهاي متصل ،شيارهاي غيرمتصل، چندگوشه ، كوه مانند يا آتشفشان ،بيضي شكل ، مشبك ، برآمده و پراكنده .

گاهي اوقات تخم هاي مختلف از نظر تزئينات غشاي خارجي با همديگر متفاوت است كه تنوع داخل گونه اي را مطرح مي كند يا يافتن ساير ماركرهاي مرفولوژيك  در نمونه ها  همانند روشهاي بيوشيمي و بيولوژي مولكولي احتمال كمپلكس بودن يك گونه مانند L.longipalpis  را پيشنهاد مي كند.لارو پشه خاكي ها آمفي پنوستيك مي باشد و اسپيراكل آنها از نوع II است يعني اين كه روزنه تنفسي داراي يك بخش مركزي اسكلروتيزه  است و بخش كناري به شكل گل رزمي باشد كه در اين بخش برجستگي هاي مدور قرار گرفته است. اسپيراكل هاي شكمي و سينه اي لارو درروي برآمدگي كروي قرار گرفته اند .تعداد برجستگي هاي هر دو اسپيراكل در گونه هاي مختلف متفاوت است .اخيرا از اين اسپيراكل ها به عنوان ابزاري براي شناسايي پشه خاكي هاي نابالغ  استفاده مي كنند. يكي ديگر از مطالعات الكتروميكروسكوپ بررسي موهاي دمي يا سنسيليوم trichoid  منفذ دار مي باشد كه محل قرار گرفتن منفذ در اين موها مي تواند براي تفكيك دو گونه بكار رود،علاوه بر اين  با كمك  تصاوير الكتروميكروسكوپ، L.whitmani  و L.intermedia  بر اساس تفاوت در مرفولوژي لوب مخرجي لاروقابل تفكيك هستند.

شكل ژنيتالياي خارجي ماده ها بوسيله ميكروسكوپ الكتروني بررسي و از اين قسمت  به عنوان يك خصوصيت مرفولوژيك جهت شناسايي گونه استفاده مي شود.همچنين بكمك تصاوير ميكروسكوپ الكتروني ، سنسيلا را در ترمينالياي نرپشه خاكي  مشاهده كرده  و  نقش سنسيلاها  در جهت گيري مناسب حشره نر براي جفتگيري به اثبات رسيده است.

الگوي پراكندگي سنسيلا ها ي آنتن پشه خاكي ها ي نر و ماده P.papatasi  و P.bergeroti  توسط ميكروسكوپ الكتروني بررسي شده است، اين دو گونه بر اساس تفاوت در تعداد و نوع سنسيلا  قابل شناسايي هستند.همچنين طول سنسيلاي chaetica (آسكوئيد) به عنوان يك خصوصيت مرفولوژيك جهت تشخيص جمعيت هاي مختلف P.argentipes   بكار مي رود.لازم به ذكر است كه اين سنسيلا با ميكروسكوپ الكتروني و نوري قابل رويت است.

با بررسي chemosensilla  در ناحيه دريچه stomodeal پشه خاكي ها معلوم شده است كه ، اين سنسيلا از نوع basiconica مي باشد كه در هدايت غذا به چينه دان يا معده مياني نقش مهمي را ايفا مي كند.

 قطعات دهاني پشه خاكي ها با ميكروسكوپ الكتروني به منظور مشخص نمودن تفاوت در بين نر و ماده همچنين علت نفوذ قطعات دهاني و خونخواري ماده ها از ميزبان مطالعه شده است.در ماده ها دندانه هاي سيباريومي وجود دارند كه نقش مهمي  درعدم انتقال نماتد دارند، اين دندانه ها مانند شانه عمل كرده و پارازيت را تخريب مي كنند، بنابراين پشه خاكي ها  نمي توانند ناقلين فيلاريا باشند  اما دندانه هاي سيباريوم نقش مهمي در پاره كردن ماكروفاژ ها وآزاد شدن انگل ليشمانيا دارند.

لازم به ذكر است كه  استفاده از الكتروميكروسكوپ  راهكار جديدي در مطالعات تاكسونومي پشه خاكي ها و همچنين بررسي اينتركشن انگل - ناقل و ساختار انگل ليشمانيا بشمار مي رود.