Apitherapy استفاده دارویی از محصولات ساخته شده توسط زنبور عسل است. مواردی که امروزه در این رابطه مورد استفاده قرار میگیرد شامل عسل، بره موم،ژله رویال ،موم، گرده و زهر می باشند. یکی از شاخه های Apitherapy، استفاده از نیش زنبور عسل جهت درمان طیفی از بیماریهاست که اصطلاحاً به آن BVT (Bee venom therapy) گویند. شواهد و قرائن دال بر آن است که بشر در قرون قبل از میلاد با درمان با زهر زنبور آشنا بوده است .امروزه محققان برآن شده اند با استفاده از BV  و شناخت مکانیسم های بیولوژیکی آن در درمان بیماریها به کشف راهکارهای جدید درمانی دست یابند. نیش در انتهای بدن زنبور کارگر قرار دارد که شکل تغییر یافته تخم ریز یا Ovipositor است.به نظر می آید نقش  اولیه و مهم نیش زنبور عسل در دفاع از کلنی باشد. در زهر زنبور عسل حداقل 20  ترکیب فعال شامل انواع مختلفی از پپتیدها(ملیتین،آپامین، آدولاپین وپپتید Mast cell degranulating) ، آنزیمها (فسفولیپازA2) ،آمینهای فعال بیولوژیکی از جمله (هیستامین، اپی نفرین) و ترکیبات غیرپپتیدی(کربوهیدرات ها، لیپیدها، آمینو اسیدهای آزاد) وجود دارد.بخش اعظم (40-50 درصد) از زهر زنبور عسل را ملیتین که یک پروتئین کوچک با 26 آمینو اسیداست، تشکیل می دهد. این پپتید در درمان بسیاری از بیماریها نقش کلیدی ایفا می کند. از بیماریهایی که مطالعات زیادی بر روی آن با استفاده از BV صورت گرفته است، بیماری آرتریت است. و در بررسی های اخیر استفاده از BV تاثیرات درمانی قابل ملاحضه ای در بیماران داشته است. تاثیرات ضد آرتریتی حاصل از استفاده BV در اثر مکانیسم های مختلفی شامل:

- اثر بازدارندگی بر تکثیر سلولهای سلول های سینوویال روماتوئید

- با تنظیم سایتوکین های Tumor necrosis factor alpha (TNF-α) و اینترلوکین1β  در حد پایین در سرم باعث کاهش سینوویت(التهاب پرده سینوویال) و در نتیجه کاهش فرسایش استخوان می گردد.

-  BV ساختارهای سایتوکینین های مربوط به مواد التهابی، پروستاگلاندین E2، نیتریک اکساید ، TNF-α  وآنزیم  سیکلواکسیژناز2 را بلوکه می کند.

- BV  با تاثیر بر روی نوتروفیل ها باعث جلوگیری از تولید  Superoxide(O2-) و  Hydrogen peroxide می گردد.

- رادیکالهای اکسیژن و مشتقات آنها باعث آسیب بافتی می گردد. ملیتین اثر بازدارندگی قوی برتولید رادیکالهای اکسیژن در طی التهاب دارد.

- ملیتین بیان سیکلواکیسژناز 2 و فسفولیپازA2 را کاهش می دهد. همچنین سطح TNF-α ، اینترلوکین 1، نیتریک اکساید  (NO) ، اینترلوکین 6، oxygen reactive species (ROS) را کاهش می دهد.

- آدولاپین دارای خاصیت ضد التهابی است که به نظر می آید این اثر بازدارندگی بر روی سیستم سنتز پروستاگلاندین به همراه خاصیت مهارکنندگی بر روی سیکلواکسیژناز باشد.

- ملیتین با اثر بازدارندگی بر روی فسفریلاسیون IκB(Inhibitor of kappaB) باعث مهارشدن Nuclear factor kappaB که یک فاکتور رونویسی بسیار مهم در تنظیم بیان ژن های مسئول التهاب است، می گردد.

مطالعات اخیر نشان داده است که BV با چندین مکانیسم مختلف شامل القای آپوپتوزیس ، نکروز، تاثیر بر روی تکثیر وبازدارندگی رشد و اثرات سایتوتوکسیک بر روی چندین نمونه از سلولهای سرطانی موثر است.  چندین گروه از سلولهای سرطانی شامل کلیه، شش،کبد،پروستات،مثانه،سینه وسلولهای سرطان خون می توانند به عنوان هدف جهت درمان با BV قرار بگیرند.که این فعالیت ضد سرطانی می تواند به طور عمده با فعال شدن فسفولیپاز  A2 توسط ملیتین صورت پذیرد. همچنین ملیتین با اثر بازدارندگی برروی caspase و Matrix metalloproteinases دارد و بدین صورت خاصیت ضد سرطانی خود را اعمال می کند. ملیتین با تحریک آنزیم های مختلف شامل آدنیلیت ﺳﯿﮑﻼز، G پروتئین، پروتئین کیناز C، فسفولیپاز Cو فسفولیپاز Dو همچنین با کاهش میل ترکیبی Guanosine triphosphate (GTP) و Guanosine diphosphate (GDP) به G پروتئین باعث مهار فعالیت G پروتئین و درنتیجه مهار سرطان میگردد. این سازوکارها باعث کاهش در انتقال سلولی، تکثیر، مقاومت به آپوپتوزیس، التهاب، متاستاز و  آنژیوژنزیس و در نهایت باعث تاثیر بر روند سرطان می گردد. آنزیمهای فسفولیپازA2 با مکانیسم های مختلفی می توانند بر روی ایمنی و تکثیر سلولهای تومور تاثیر بگذارند. ملیتین می تواند باعث القاء توقف چرخه سلولی، مهار رشد و آپوپتوز در سلول های مختلف تومور گردد. BV دارای اثرات مختلف بر روی سیستم عصبی مرکزی و محیطی است و در برخی از بیماریهای سیستم عصبی مورد استفاده گرفته است.یکی از این بیماریهاMultiple Sclerosis(MS) است که در حضور BV غلافهای میلینی میانی اعصاب شروع به بازسازی و ترمیم می کنند. آپامین  موجود در BV  با بلوکه کردن کانالهای کلسیم-پتاسیم فعال باعث انعطاف سیناپسی، افزایش تحریک پذیری نورون و افزایش قدرت پالس های عصبی در طولانی مدت درقسمت  CA1 منطقه هیپوکامپ در درمان بیماری آلزایمر موثر است.همچنین BV اثر محافظتی بر روی عصب داشته و با بهبود تامین خون و دوپامین و افزایش رگ های خونی مغز دارای تاثیرگذاری مثبت بر بیماری پارکینسون است. BV جهت درمان برخی از بیماریهای پوستی و چشمی نیز مورد استفاده قرار گرفته است.  نوعی دیگر استفاده از زهر زنبورعسل Bee venom acupuncture (BVA) است که از طب سوزنی با استفاده از زهر زنبور عسل رقیق شده استفاده می کنند. محققان به این نتیجه دست یافته اند که اگر BVدر نقاط مخصوص هر بیماری  در طب سوزنی تزریق گردد، دارای تاثیرات بسیار بیشتر درمانی خواهد بود.